...yasalara da yansımış olan yönetim anlayışımız demokrasiden oldukça uzak.

Halktan kura ile seçilmiş üyelerden oluşan "Halk Konseyi" ve halkın belediye çalışmalarına katılmasını kolaylaştıran bilgisayar programı, www.kararver.org projeleri üzerinde bir süredir çalışıyorum. Bu konuda görüştüğüm Büyükşehir Belediyesi yetkilileri, projelerin Kent Konseyi kapsamında ele alınmasının daha uygun olacağını söylediler. Tekirdağ Kent Konseyi´nin yeni başkanı Dr. Yücel Ayaz, kendisine durumu anlattığımda, konsey yönetim kurulu toplantısına gelip, bir sunumla üyeleri bilgilendirmemi istedi. Toplantı izlenimleri Yeni seçilen yönetim kurulunun ilk toplantısı 24 Eylül 2019´da yapıldı. Katılanlar kendilerini tanıttılar, düşüncelerini ve dileklerini söylediler. Görev bölümü yapıldı. Başkan her üyeyle tek tek ilgilendi, toplantıyı çok güzel yönetti. Canlı bir toplantı oldu. Arkadaşlara başarılar dilerim. Kent Konseyleri Araştırdığım kaynaklara göre Belediye Meclisinden ayrı bir "Kent Konseyi" uygulaması Avrupa ülkelerinde ve ABD´de yok. Bizim Kent Konseyleri Yönetmeliğinde yazan görevleri, Avrupa´da belediye meclisleri zaten yapıyor. "Kent Konseyi" ifadesinin İngilizce karşılığı "city council", belediye meclisi anlamına geliyor. Neden Kent Konseyleri ? 1996´da İstanbul´da yapılan Habitat II konferansında, yerel yönetimlere halkın katılmasının önemi vurgulanmış. Türkiye´de bu katılımın yetersiz olduğu, belediye meclislerinin işlevsiz olduğu farkedilmiş olacak ki, "Gündem 21" gibi bir seri çalışmalar sonunda, belediye ile halk arasında ilişkileri geliştirmeye yardımcı olacak Kent Konseyi fikrine ulaşılmış. Belediye Meclisleri Türkiye´de, üyelerin seçilme şekli nedeniyle, belediye meclisleri halktan kopuk. Genellikle başkan adayları, eşinin dostunun isimlerini meclis üye adayı olarak yazdırıyor. Dolayısı ile bizim meclis üyeleri, başkanın adamları konumunda, halka karşı sorumluluk hissetmiyorlar. Ayrıca birtakım çıkar hesapları olan müteahhit, mülk sahibi gibi tipler de her nasılsa meclise girebiliyor. Almanya´da meclis üyesi nasıl seçiliyor? Yurt dışında meclis üyesi olmak isteyen kişi önce mahallesinde çalışmalara başlıyor. Almanya´da mahallesinden 200 imza toplayan meclise aday oluyor. İngiltere´de, büyük şehirler dışında, bağımsız seçilen meclis üyeleri, ilk toplantıda kendi aralarından bir belediye başkanı seçiyorlar. Belediye yasası Meclis üyelerinin görevlerini belirleyen belediye yasasında bile, üyelerin insiyatif kullanarak halkın sorunları ile ilgilenmesini, çözüm aramasını isteyen bir madde yok. Üyelerden tek beklenen, başkanın havale ettiği, büyük çoğunluğu imarla ilgili konuları, bilir bilmez oylayıp, kardeş şehir gezilerine çıkmak. Bu yazdıklarım sadece gözlem değil, belediye meclislerinin işlevsizliği bazı araştırmalarla da ortaya konmuş, yayınlanmış (*). Seçmen durumun farkında Yaptığımız anketlerde, Süleymanpaşa´da CHP´nin belediye başkanlığını kaybetmesinin nedenleri arasında, meclis üyelerinin çalışmaması ve belirlenme şekli önemli bir faktör olarak bulundu. Kent Konseyleri halkın sesi olabilir mi? Yönetmeliğe göre sadece sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri kent konseyi genel kurul üyesi olabiliyor. Yani, konsey halka sivil toplum kuruluşları aracılığı ile ulaşıyor, doğrudan bir ilişki yok. Çok başarılı sivil toplum kuruluşları olduğu gibi yıllarca değişmeyen başkanların güdümünde olan dernekler, sendikalar var. Bu STK´lar gerçekten halkın isteklerini konseye getirebilirler mi? Ek Meclisler Kent konseylerinin Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Başkan dışında kadın, genç, çocuk, engelli meclisleri kurması öngörülmüş. Bu meclislerin seçimi, çalışması, sistemdeki yeri konusunda internette yayınlanmış onlarca farklı yönerge var. İyi örnekler taranıp, işlevsel yönergeler hazırlanabilir. Bir dönem Kadın Meclisi oluşturmak için konsey üyesi bazı arkadaşlar çalıştığım hastaneye gelmiş, bir kaç isim yazmak istemişlerdi. Böyle seçme isimler yazarak meclis oluşturmak ne kadar demokratik ? Kent Konseyinden Belediye Meclisine Kent Konseyi halktan gelen isteklere ulaşsa bile bunları belediye kanalıyla bir çözüme, eyleme döndürmesi son derece güç gözüküyor. Yasalarda, ilk bakışta görünen güzel cümlelerin altında, bazı zorlaştırıcı maddeler var. Konsey yönetmeliğinin 12. Maddesi "meclislerde ve çalışma gruplarında oluşturulan görüşler genel kurulda kabul edildikten sonra belediye meclisine sunulur" diyor. Önerilerin, senede ancak iki-üç kere toplanabilen genel kuruldan geçmesi isteniyor. Yasaya göre, Belediye Meclisi sunulan görüşleri "gündeme alır, değerlendirir". Sonra? "Kararı duyurur" filan diye yazıyor ama, sonunda Belediye Başkanı ne derse o oluyor. Kısaca, yasalara da yansımış olan yönetim anlayışımız demokrasiden oldukça uzak. Halk Konseyi Kent konseyi yönetmeliğinin 12. Maddesi, konsey "görev alanına giren konularda meclis ve çalışma grupları oluşturabilir" diyor. Yazının ilk paragrafındaki konuya dönersek, önerdiğim "Halk Konseyi / Meclisi" bu madde kapsamında ele alınabilir. Ayrı bir Halk Konseyine ne gerek var? Nedense "Halk Konseyi" önerim Kent Konseyinin yönetim kurulu toplantısında tepkiyle karşılandı. "Ne gerek var?" dendi. Bir kere önerilen halk konseyinin kuruluş biçimi farklı. Yukarıda anlatılan meclis türlerinin hiç birinin yapamadığı kadar halka yakın. Çünkü halktan kura ile, kimseyi ayırmadan seçilmiş. İstatistik olarak gerçek bir "focus grup" işlevi görebilir. Yurt dışında örnekleri ve karşılığı var: "citizens´ assembly" veya "Bürgerrat" deniyor. Büyük harcamalar gerektiren seçimlere giremeyen, politikaya inancını yitirmiş sade vatandaşa bir katılma olanağı sağlıyor. Türkiye´de ilk Bazı arkadaşlar böyle halktan kura ile seçilmiş kişilerin yeterli bilgiye sahip olamayacağını, güvenilir kararlar veremeyeceğini ileri sürdüler. Bu durum, onlara destek olacak teknik elemanlarla ve eğitimle aşılabilir. Böyle bir eğitimle, insan gibi bir şehirde yaşamak isteğinden başka çıkar hesapları olmayan, sade vatandaşları karar mekanizmalarına çekmiş, iyi, temiz meclis adayları yetiştirmiş oluruz. Eğer Kent Konseyi ilgilenip gerçekleştirirse "Halk Konseyi" uygulaması Türkiye´de bir ilk olacak. Eğitime tepki Halk Konseyi üyelerine eğitim verme fikri de yönetim kurulu toplantısında bazı tepkilere neden oldu. Eğitim de neymiş?, Ne eğitimi?, Kim verecek? Arkadaşlar haklı, çünkü meclis üyelerinin eğitimi konusu incelediğim yönetmelik ve yönergelerin hiçbirinde geçmiyor. Yönetmelikler, herkesi anadan doğma meclis üyesiymiş gibi görüyor. Kadınlara, gençlere, bütün üyelere "Politik Okuryazarlık", "Proje Hazırlama" gibi konularda planlı eğitim verilmesi yararlı olur diye düşünüyorum. Halkın katılımı için teknoloji Barselona Belediyesinde kullanılan, halkın belediye çalışmalarına katılımını kolaylaştıran bir bilgisayar programını Tekirdağ için uyarladık. Sitenin adı www.kararver.org . Yurt dışında birçok şehirde böyle programlar kullanılıyor. Fakat Türkiye´de henüz hiç bir şehirde yok. Konsey uygulamaya koyarsa bu da Türkiye´de bir ilk olacak. Tekirdağ Büyükşehir Bilgi İşlem Dairesi ile "kararver.org" yerine daha basit bir benzerini yazma konusunu görüştük. İlgilendiler, gelişmeleri bekliyoruz. Halkın katılım konusunda bir fikri yok Seçim sonuçları ile ilgili 2019 Nisan-Mayıs aylarında Süleymanpaşa´da yaptığımız anketlerde, vatandaşların "Halkın Belediye çalışmalarına katılımını nasıl arttırırız?" sorusunda zorlandıklarını, anlamlı cevaplar veremediklerini gözlemlemiştik. Halkın katılımı yurt dışında çok ciddiye alınıyor. Burada belediyeler bu konuyu pek takmıyorlar. Örneğin Süleymanpaşa´da yeni yapılan parkın planları halkın görüşüne sunulsaydı, saksıda ağaçları olan garip bir kay-kaycı pisti ortaya çıkmazdı. Özet Belediye meclisleri halka dönük işlerde zayıf kalıyor. Kent Konseyleri "yerel demokrasi bağlamında bekleneni vermekten uzak" (**). "Halk Konseyi" gibi bir meclisi ve katılımı kolaylaştırıcı teknolojileri Kent Konseyi kapsamında ele almakta yarar olabilir. (*) http://oaji.net/articles/2019/2200-1557427604.pdf (**) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/253785