FATİH ERGE

İran, dünyanın gündemini meşgul etmeye devam ediyor. Akaryakıt zammını bahane ederek sokaklara dökülen İran halkını isyan noktasına getiren sebepler nelerdir? Bu sayımızda bunu işleyeceğiz. Bir önceki sayımızda Kaşkay Türklerinden bahsedeceğimizi duyurmuş fakat gündem gereği İran´ı mercek altına almayı ve sosyal patlamanın eşiğine getiren sebepleri analiz etmeyi uygun görmüştük.  Yazılarımız tamamen Ekim ayında yaptığımız İran gezimizde gözlemlerimize dayanmaktadır. Tahran 15 milyon üzeri nüfusuyla bir eyalet ve İran´ın başkentidir. Komşu ülkelerden kaçak yollarla iş bulmaya gelen Afgan, Pakistan uyruklu işçiler Tahran´ da yoğunlaşmış durumda... Yani oldukça kozmopolit bir yapıya sahiptir. REFORMU ZORLAYANLAR Tahran şehir merkezi; Tahran Üniversitesinin bulunduğu daha çok gençlerin takıldığı batıvari kafelere az da olsa rastlanıldığı, reformist gençlerin dar jeanler giyip kızlı erkekli birlikte dolaşabildiği, hicaplarını (başörtüsü) rejimin müsaade ettiği standartlarda örttüğü, hayaller Bağdat Caddesi olsa da Ortadoğu havasının baskın olduğu bir bölgedir. MUHAFAZAKÂR TAKILANLAR Tahran Üniversitesi etrafından uzaklaştıkça kadınların giyimleri de daha muhafazakâr hale gelmektedir. Gece hareketliliğin olmadığı, akşam belirli bir saatten sonra sokakların boşaldığı mum gücünde yanan ışıkların belirli belirsiz aydınlattığı evlerin var olduğu karanlık bir bölge. Kızların giydiği dar Jeanlerin yerini bedeni tamamen örten kara çarşaflar ile başlarının yarısını kerhen örten hicapların yerini ülkemizden bildiğimiz tarikat biatlı kadınların sıklıkla yaşadığı bir kesim.  Bu kesim sıkı bir şekilde rejimi destekler ve Şeri kurallarla hayatlarını devam ettirirler.  KOP KOP TAHRAN İşte isyan ettiren nokta? Rich Kids of Tehran İnstegram hesabında görmeye alışık olduğumuz, efsane çılgın ev partilerinin döndüğü Tahran´ın dağ eteklerine, kuzeyine yerleşmiş zenginlerin sınırsız bir şekilde rahat ve özgür dolaştığı bir bölge. Paranın varlığıyla şeri hükümlerin hükümsüz olduğu, alışveriş merkezlerinde hicapsız dolaşan şık giyimli kadınlar, Americano, Latte, Kapiçino, pizza gibi dünya lezzetlerini bulabileceğiniz ışıltılı şık kafeler, Işıltılı caddelerde lüks arabalar?  AVM´ler de dolaşan yabancı ve zengin giyimli bir erkek iseniz İranlı kızların av sahasına girdiniz demektir; yanınızdan geçerken omuz atan ya da gözüyle tecavüz eden kızlara fazlasıyla denk geleceksiniz.  GENÇLERİN İSYANI İran´ın başkenti Tahran´da sosyal durum bu iken asıl konumuz Rejim güçlerinin toplumun farklı kesimlerine uyguladığı baskı ya da serbesiyet; toplumun asıl gerilme noktasıdır. İslam Cumhuriyeti olarak yönetilen bir ülkede İslam rejiminin toplumun tüm kesimine adil uygulanmaması özellikle gençleri çileden çıkartıyor. Sosyal medyanın yaygınlaşması ile birbirlerinin hayatlarından haberdar olan gençlerin 2´inci en büyük kaygıları dünya ile entegre olamamalarıdır. Gelişmiş ülkelere göç, özgürlük, insanca yaşam, hukukun tüm insanlara eşit uygulandığı bir ülke her gencin hayalini süslüyor. Özellikle İran gençlerine gelişmiş ülkeler vize vermiyor bu da gençleri kapana sıkışmış, gelecekten umutsuz bir hale getiriyor. Kaçak yollarla yurt dışına gidip hayatlarını perişan ederek dönenler, İranlı gençlere ibretlik örnek oluyorlar. TÜNEL PARTİSİ YA DA İSYAN Sosyal patlamamın en şiddetli yaşandığı Şiraz´da arabayla caddelerde dolaşırken tünellere giren araçların toplu halde kornalarına basmaları, aracın camlarını açıp ıslık çalmaları eğlence gibi gözükse de aslında toplumun ciddi şekilde travma yaşadığını gösteriyor. Bunu neden yapıyorsunuz diye sorduğumuzda, ?tek eğlencemiz bu? cevabını veriyorlardı.  SONUÇ OLARAK Devlet yönetimi cumhuriyet, komünizm, demokrasi, monarşi, oligarşi? Her ne olursa olsun. Devlet tarafından insanların mahremine dahi ayar çekiliyorsa, insanca yaşamalarına izin verilmiyorsa, dünya ile entegre olmaları kısıtlanıyorsa, zenginlik halkın tamamına yansımıyorsa, insanlar belirli bir formata sokulmaya çalışılıyorsa o ülke yıkılmaya mahkûmdur devletin adı her ne olursa olsun.