CHP, 95 YAŞINDA
23 Nisan 1920´de toplanan TBMM,neredeyse tümüyle Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyelerinden oluşan, ama dünya görüşü ve siyasal eğilim açılarından türdeş olmayan bir topluluktu.
-TBMM´nin çoksesli bir kurum olmasını da sağlayan bu durum, Ankara´da ortaya çıkan olağanüstü yönetimi kalıcılaştırarak köklü bir devrime yönelmek isteyen Mustafa Kemal Paşa açısından hiç de olumlu değildi. Meclisteki oylamalarda çoğunluk oluşturmak kolay olmuyordu.
-Bu yüzden Mustafa Kemal Paşa, bir grup milletvekilinin hem kendi etrafında parti disipliniyle hareket etmeleri, hem de lobi faaliyeti yaparak oylamalarda çoğunluğu sağlayabilmeleri için , 1921 Mayıs´ında ? Müdafaa-i Hukuk Grubu?nu kurdu. Bu gelişme birçok milletvekilinin hoşnutsuzluğuna neden oldu. Çünkü onlar da Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ( ARMHC) üyesiydiler ve grup, mensup oldukları cemiyeti tekeline alıyordu. Nitekim bunların arasındaki Mustafa Kemal muhaliflerinin safları sıklaştırma kararı almaları üzerine 1922 yazında kurulan ve kısaca ? İkinci Grup? diye bilinen grup da, ? İkinci Müdafaa-i Hukuk Grubu? adını almıştır.
-Sürecin ikinci aşaması, Gazi Mustafa Kemal´in 6 Aralık 1922´de verdiği ve Meclis´teki Müdafaa-i Hukuk Grubu´nun barış sağlandığında ? Halk Fırkası? adında bir partiye dönüşeceğini bildiren demeçle başlamıştır. Bunun üzerine İkinci Grup´un muhalefeti daha sertleşmiş, ama bir dizi önlem sonucunda bu grup TBMM´nin dağılıp yeni meclis için seçimlere gidildiği 1923 yazında siyaset sahnesinden silinmiştir.
-Sonuç olarak ikinci TBMM´nin açılması sonrasında 9 Eylül 1923´te Halk Fırkası kurulmuş ve 1923 sonbaharında ARMHC örgütlerini kendi örgütü içinde eritmiştir. ( Ahmet Kuyaş, Tarihi Düşünmek, Kırmızıkedi Yayınevi, 2016 )
-9 Eylül 1923´te parti tüzüğü onaylandı.
- Parti´nin kurulması için Dahiliye Vekaleti´ne verilen dilekçede Genel Başkan Gazi Mustafa Kemal, Genel Sekreter Recep (Peker), Yönetim Kurulu Üyeleri olarak Sabit (Sağıroğlu) , Refik (Saydam), Celal (Bayar), Münir Hüsrev (Göle), Cemil (Uybadın) , Saffet (Arıkan), Zülfü ( Tigrel) ve Kazım Hüsnü Beyler gösterildi.
-Halk Fırkası, Cemiyetler Kanunu´na göre 23 Ekim 1923 günü verilen dilekçe ile resmi olarak kuruluşunu tamamladı.
-10 Kasım 1924´te partinin adı Cumhuriyet Halk Fırkası oldu.
-Partinin 15 Ekim 1927´de toplanan İkinci Kurultayında Sivas Kongresi , parti´nin ilk kurultayı kabul edildi.
-17 Mayıs 1931´de toplanan üçüncü kurultayda partinin adı Cumhuriyet Halk Partisi olarak değiştirildi.
-Parti´nin ilk olağanüstü kurultayı, Atatürk´ün ölümü sonrası 26 Aralık 1938´de Başbakan Celal Bayar´ın başkanlığında toplandı. Bu kurultayda Atatürk, ? parti´nin banisi ve ebedi başkanı?, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü de ?partinin değişmez genel başkanı? seçildi.
-14 Mayıs 1972´de Ecevit CHP genel başkanlığına seçildi.
- 12 Eylül 1980´den sonra tüm siyasi partilerle birlikte CHP´de kapatıldı.
- Eski siyasi partilerin yeniden açılmasına izin verilince 1992´de yeniden çalışmalarına başlayan CHP´de parti genel başkanlığına Deniz Baykal getirildi.(9.9.1992 ? 18.2.1995)
-18.2.1995´te Hikmet Çetin´in genel başkanlığında Sosyal Demokrat Halkçı Parti ( SHP) ile birleşti ve Deniz Baykal genel başkanlıktan çekildi. Aynı yıl Eylül ayında toplanan kurultayda Deniz Baykal yeniden genel başkan seçildi.(11.9.1995)
- 18 Nisan 1999 genel seçimlerinde CHP % 8,7 oranda oy aldığından Baykal, genel başkanlıktan istifa etmek zorunda kaldı.( 22.4.1999)
- Toplanan olağanüstü Kurultayda Altan Öymen genel başkan seçildi. (23.5.1999)
- 30.9.2000´de Deniz Baykal yeniden Genel Başkan seçildi. ( Abdullah Özkan, Atatürk ve Cumhuriyet yolunda Kurtuluş, Hürriyet, Morpa Ofset, 2014)
- 95 yıllık CHP´de Mustafa Kemal Atatürk 15, İsmet İnönü 34, Bülent Ecevit 8, Deniz Baykal 17 yıl, Hikmet Çetin 7 ay, Altan Öymen 16 ay Genel Başkanlık yapmıştır. 22.5.2010´dan bu yana , 8 yıldır Kemal Kılıçdaroğlu Genel Başkanlığa devam etmektedir.
03.09.2018
