İbrahim BİRELMA

-Bu satırları yazdığım Covid-19 salgını günlerinde dara düşen insanlık yine "en hakiki mürşit"e bilime sarıldı. Bu kitap bilimi daha geniş bir kitleye tanıtıp sevdirebilirse amacıma ulaşmış olacağım. -Hiçbir bilgi parçası bir miktar madde veya enerjisi olmadan "kendi başına" var olamaz. -Tarihin dört aritmetik işlemi birden yapabilen ilk hesap makinesini icat eden Gottfried Wilhelm Leibniz, "İnsanların düşünce yoluyla yaptıkları bu hesabı makineye yaptırabildiğimize göre neden diğer tüm düşünce işlerini de yapabilen bir makine inşa edemeyelim?" sorusunu sordu. O gün bugündür bu hedefe doğru ilerliyoruz. -Ağırlığınızın yarıdan fazlasını borçlu olduğunuz suyu saymazsak vücudunuz esasen "protein" denen dev moleküllerden yapılmıştır. -Bir iletişim aracı olarak ortaya çıkmış olsa da dili insanlığın en önemli varlığı yapan şey aynı zamanda bir düşünce aracı olmasıdır. Bellek kapasiteniz sonludur, ama potansiyel olarak üretebileceği cümle sayısı sonsuzdur. -İnsanlık tarihi, kendi aramızda bilgi ağları, kurup geliştirerek geçti. -Yazılı metinlerin çoğaltılmasını kolaylaştıran teknolojik gelişmeler halkın eşi görülmedik miktarda bilgiye erişebilmesini olanaklı kıldı; okuma yazma becerisinin yaygınlığı uygarlığın temel göstergelerinden biri oldu. -Bilginin yazı sayesinde "gözle görülür" hale gelmesi, insanların artık onun hakkında da düşünmeye başlamasının kapısını açtı. -En hakiki mürşit "bilim"i izleyen insanlar onu izlemeyenleri her anlamda geride bıraktılar ama bir yandan da dünyayı değiştirdiler. -Bireylerin günümüz dünyasında kendilerine anlamlı bir yer edinebilmeleri, insanlığın giderek büyüyen ortak bilgi varlığına erişebilmelerine bağlıdır. -Lisansüstü çalışması yapan genç bir bilgisayar mühendisi olarak web'i Türkiye'de ilk deneyimleyenlerden biriydim. -İnternetteki ortak hazineye ulaşmak bir insanın hakkıdır. Anayasa Mahkemesi'nin geçtiğimiz yıllarda Türkiye'de konulan YouTube ve Wikipedia yasaklarını "hak ihlali" olarak nitelemesi de bu çerçevede gayet doğaldır. -İnsanlar beşikten mezara dek başkalarından bir şeyler almak zorunda. Birbirimize bir "alışveriş ağı" ile bağlıyız. Uygarlıkta geldiğimiz düzeyi bu sisteme borçluyuz. -Covid-19 salgını hakkında Çin dışında ilk uyarıyı 30 Aralık 2019'da Dünya Sağlık Örgütü'nden dokuz gün önce ABD'de Boston Çocuk Hastanesi'nin İnternet haberlerini ve sosyal medyayı tarayan otomatik Healthmap sistemi yapmış ,böylece Çinli meslektaşlarından aldığı mesajlar üzerine harekete geçen New York'lu bir (insan) doktoru yarım saat geride bırakmıştır. -Claude Shannon 1985'de "Japonya'nın Nobel'i" diye bilinen Kyoto ödülünü alan ilk kişi olmuştu. Ödül Konferansı'nda "Benim üniversite yıllarımda ABD'de vaktin çoğu siyasi önderler ve savaşların, Sezar'lar, Napolyon'lar ve Hitler'in incelenmesiyle geçerdi. Bunun tümüyle yanlış olduğunu düşünüyorum. Tarihin önemli insanları düşünürler ve yenilikçilerdir; çalışmalarının etkileri olumlu şekilde artan Darwin 'er, Newton'lar ve Beethoven'lerdir"demiştir. Akıllı bir insan için iyi yaşayıp iyi iz bırakılan bir hayat da yeterli bir ödül sayılırdı. -Çeşitli nedenlerden ötürü insanlar mükemmel "kanun uygulama makineleri" değildir. İsrail'de yapılan ünlü bir araştırma, hakimlerin benzer davalarda karınları tokken daha yumuşak, öyle yemeği öncesindeyse daha sert kararlar verdiğini göstermiştir. Mükemmel hakimlerimizi tenzih ederek casusluk örgütü üyeliği, sürülme korkusu, önyargı, rüşvet gibi muhtemel sakıncaların listesi uzatılabilir. -Aklımızı kullanarak problemlerimizi çözebilir, aksaklıkları onarabilir, adaletsizlikleri düzeltebiliriz. Çözümlerin bazıları şimdiden belli, diğerleriniyse keşfedebiliriz. Tarih boyunca açlığı ve çatışmaları giderek azaltmayı, ömürlerimizi de uzatmayı başardık. Birçok hastalığı kazıyıp attık. Aklımızı kullanırsak bu trendi sürdüremememiz için bir neden yok. -Kendimizi tanıdıkça iyi ve kötü yanlarımızın evrimsel kökenlerini de anlıyoruz. Szilard'ın öyküsünü hatırlayın: Dünyadaki herkesi öldürebilecek silahlar yapmanın yolunu keşfettik. Sonra da o silahlarla herkesi öldürmemeyi başardık! Direksiyonu nereye kıracağımız bizim elimizde ve doğru karar vermek için bebeklerin gülümsemelerine bakmak yeterli. (Yenidünya Yeni Ağ, Cem Say, Destek Yayınları Mayıs 2020 kitabından derlenmiştir.) -3-