45. ÖLÜM YILDÖNÜMÜ´NDE MUSTAFA İSMET İNÖNÜ

       24 Eylül 1884´te İzmir´de  doğan,  89 yıl sonra 25 Aralık 1973 günü saat 16.15´te Çankaya Pembe Köşk´te vefat eden İsmet İnönü,  Özden Toker in  ifadesiyle,  kimseden  ?yanımda çalıştı? diye bahsetmezdi.  Hep  ?beraber çalıştığımız?  deyimini kullanırdı.  Onunla beraber çalışanlardan bazı kişilerin anılarından bir demet sunarak vefatının 45. yıl dönümünde İsmet  İnönü´yü anımsatarak anmak istiyoruz:      - İnönü, uzun yaşamış,  asker,  diplomat,  politikacı,  devlet adamı,  sade vatandaş, aile babası kimlikleriyle  ve ?insan?  olarak çok renkli bir hayat geçirmişti. ( Selim İlkin)      - Paşa bir gün bana,  ?Hadi beni eleştir?  dedi.  O zaman ben de dedim ki:  ?Paşam, sizi 1944´ten beri takip ediyorum,  o zamandan bu güne kadar siz hiç  sol  tehlikeden bahsetmediniz,  hep sağ tehlikeden bahsedersiniz.  İşte sizin bu taraf tutuşunuz  sayesinde sol öyle ilerledi öyle gelişti ki.? O zaman Paşa dedi ki: ?Bu söylediğin kısmen doğrudur.  Çünkü benim kafamda şöyle bir şey var.  Solun en ilerisi komünistliktir.  Ama komünistlerin bile kafasında bir devlet  fikri vardır.  Ama sağın kafasında devlet fikri  yok. Bu beni ciddi şekilde kaygılandırıyor.  Çünkü en önemlisi devlet fikrinin varlığının olmasıdır. ( Ferruh Bozbeyli)      - Ben hiçbir zaman sokaktaki öfkemi evime getirmem,  orası benim huzur ülkemdir.  Dışarıdaki işlerimi evime getirmem.  Evimde  ben eşimle,  çocuklarımla mutlu oluyorum. Bizim evde kavga yoktur,  olamaz.  Çünkü ilk başlayan haklıdır. ( Ayhan Okçuoğlu Çavdar)      -Hükümet üyeliğime başladığımda Paşa´nın tavsiyesi: ?ziyaretçilerin çok olacak şimdi.  Oysa zaman  senin için çok önemli.  Ziyaretçilerine sıcak şeyler ikram etmemeye dikkat göster.  Çay, kahve çok güzeldir ama pişirilmesi zaman alır.  Zaman senin için o kadar önemli olacak ki,  o pişirme ve içme zamanını  arayacaksın,  soğuk şeyler ikram edersen tatlı,  çikolata  v.s. zamandan kazanmış olacaksın.? (Kemal Demir)      - Beşikten mezara değin bilginin peşinden koşun. (Haldun Derin)      -Kendimi Meclis´te bir muhalefet partisinin başkanı olarak gördüğüm gün yaşamımın görevini yerine getirmiş sayacağım.( Haldun Derin)      -Siyasetin yenilgisi olmaz? Ama bir askeri yenilginin telafisi gayrı kabildir. Bir başarısızlığa  uğradınız mı,  50 senelik Cumhuriyet´in bütün çalımı  bir anda ortadan kalkar. Siyasette bugün mağlup gözükürsünüz,  yarın galip  siz olursunuz. Sorunu siyasetle  çözmek en çıkar yoldur. ( Ali İhsan Göğüş)      - İnönü bir gezi dönüşünde milletvekilleriyle karşılamaya gittiğimizde,  İnönü bana moralsiz ve hasta gibi geldi. ? Neyiniz var?? dedim.  ?Sormayın bana bir şey,  moralimiz bozuk? dedi.  Gelirken Polatlı´nın köyüne uğradım,  bir köylüye ?Kaç tarlam var?? diye sordum. ? Ne diyorsun Paşam? Geçenlerde çocuğum öldü,  gömecek toprak  bulamadım?  diye yanıtladı? dedi.  Koskoca İnönü´nün hıçkıra hıçkıra ağladığını gördüm.  Sonra  bize döndü: ?Toprak Kanunu?nu çıkartacaksınız? dedi.  Ne yazık ki,  Toprak Reformu Yasası gerçekleşemedi.( Sadi Irmak)      -Devlet dairesine, bir kurşun kalem satın almak gerekip de kendisine gidildiğinde,  sorduğu ilk soru, ?Karşılığını buldunuz mu?? olurdu. Denk bütçe anlayışı ilk kez İnönü´yle geldi. ( Sadi Irmak)      - İnönü, ?Ben tercihim olarak şuna kanaat  getirmişim ki,  bir ülkede ne zaman maliye  iyi giderse her şey iyi gider,  maliye kötü giderse her şey kötü gider.?( Ferit Melen)      - İnönü diyordu ki: ?Bir ülkede namuslular da en az namussuzlar kadar cesur olmalıdır.  Ancak bu şekilde sağlıklı ve iyi bir yönetim oluşturulabilir.? ( Ziya Müezzinoğlu)      -Çok büyük adam olabilirsin,  çok cesur adam olabilirsin ama ölçüsü vardır.  Nerede duracağını, neleri yapamayacağını bilmek gerekir. ( Osman Olcay)      -Ben özel yaşamımda elini sıkmak istemediğim insanlarla devletin esenliği  için kol kola gezmeye mecbur kalıyorum.  Devlet yaşamı budur.  Kendi özel duygularınızı  devlet hayatında geri atacaksınız. (Nurettin Özdemir)      - Atatürk ve ben, askerlikten ayrıldıktan sonra manevralarda bile resmi üniforma giymedik. De Gaulle   başı sıkıştıkça general  üniformasıyla   törenlere çıkıyor.  O mu  demokrat,  biz mi? ( Yekta Güngör Özden)      - Devlet hayatına giren bir insan  enerjiye,  ahlaka sahip insandır,  bilgiye sahip insandır.  Devletin hizmetlerinin  yürümesi için bu önkoşuldur,  ama dikkat etmesi gereken başka bir konu da maddi çıkarlara  kendini kaptırmaması,  maddi  düşkünlüklerden yani kadından ve paradan uzak durmasıdır.( Orhan Öztrak)      - Hoca takımı hep böyledir. Onlar Hep haklı çıkarlar.  Başarısızlık olursa komutanların dinsizliği, başarısızlığı yüzündendir.  Başarı elde  edilince Allah´ın sayesindedir.  Her iki halde de  adamlar haklı olur. ( Necdet Uğur) (Tanıkların  Anılarıyle İsmet İnönü,  Sözler ve Dersler, Derleyen: Mustafa Bilgehan, Nisan 2014, Doğan Kitap)     19.12.2018