İBRAHİM BİRELMA İbrahim BİRELMA

       Yunanistan 9-10 Ocak 1921´deki Birinici İnönü Savaş yenilgisinden  sonra hem savaşın yarattığı eziklik ten kurtulmak, hem Türk ordusunun  daha da güçlenerek karşı koyma olanağına  fırsat vermemek,  böylece Kütahya ve Eskişehir´i ele geçirip Ankara üzerine yürümek amacıyla yeni bir  saldırı tasarlamıştır.         Bu yeni saldırı ile Sevr Anltlaşması´na eylemsel olarak  işlerlik kazandırılacaktır. Bu amaçla başlatılan savaşta Yunanistan´ın 41.150 tüfek, 720 ağır makineli tüfek, 3.134 hafif makineli tüfek, 220 top ve 2.000 kılıcına karşılık, Türklerin elinde 30.108 tüfek, 235 ağır makineli tüfek, 55 hafif makineli tüfek, 102 top ve 2.235 kılıç vardır.      -Yunan saldırısı  Birinci İnönü başarısından  2 ay 12 gün sonra  23.3.1921´de başlamış, Bursa´dan  Bilecik´e, Pazarköy yönünden Eskişehir´e, Uşak üzerinden de Afyon´a doğru gelişmiştir.Bursa´dan başlatılan saldırı İnönü´de  mevzilenen Türk birlikleriyle karşılaşmış, çarpışma 27 Mart sabahından 31 Mart´a kadar tüm yoğunluğuyla  sürmüş, ilk başta Yunanlıların başarılı atakları görülmüşse de sonunda Türk birliklerinin  üstün direnme, dayatma gücü karşısında  Yunan birlikleri  geri çekilmek zorunda  kalmıştır. İkinci İnönü Savaşı´nı  utkuya çeviren cephe komutanı Albay İsmet (İnönü) Bey´in savaşın son günü, 31 Mart sabahı başlattığı Türk saldırısıdır. Yunan birlikleri bu saldırı  üzerine yenik düşmüştür. 1 Nisan 1921 günü Albay İsmet Bey, Metristepe´den ordunun başarısını bir telgrafla Ankara´da  Mustafa Kemal´e  bildirmiş ve utku T.B.M.M´inde  büyük sevinç gösterilerine  neden olmuştur. İkinci İnönü utkusu üzerine Albay İsmet Bey, Tuğgeneralliğe  yükselmiştir. Mustafa Kemal´in , İsmet Paşa için söylediği  onurlandırıcı, ?Siz orada yalnız düşmanı değil, ulusun makûs  talihini de yendiniz.? tümcesi Meclis adına çekilen yanıt  telgrafında yer almıştır.      - İkinci İnönü Savaşı´ndaki  bu başarı üzerine  güneydeki Türk birliklerinin komutanı Refet ( Bele) Bey Yunanlılara bir saldırı düzenlemiş, fakat bu saldırı başarısızlıkla sonuçlanmış, düşman Dumlupınar´a  yerleşmiştir. Bunun üzerine Refet ( Bele) Bey cephe komutanlığından  alınmış,  tüm Batı Cephesi  İsmet Paşa´nın komutasına verilmiştir. ( Prof. Dr. Suna Kili,  Türk Devrim Tarihi, Türkiye İş Bankası  Kültür Yayınları, 14. Basım, Kasım 2014)      - Birinci ve İkinci İnönü Savaşları´nın sonuçları şöyle  özetlenebilir:      1- İnönü Savaşları Ankara  hükümetinin  kendisini ispat etme  yönünden son derece önemliydi. Yunan işgal güçleriyle  ancak düzenli ordu  ile baş edilebileceği  düşüncesini  sağlamlaştırmıştır.      2- 1 Haziran 1921´de  İtalyan´lar hiçbir  baskı görmedikleri  halde Anadolu´dan çekilmeye başladılar.      3-9 Haziran 1921´de  Fransa Millet Meclisi  Dışişleri Komisyonu  Başkanı Franklin Bouillion, siyasi görüşmelerde  bulunmak üzere Ankara´ya geldi.      4- Ankara ile Sovyet Rusya  arasındaki ilişkiler daha da sağlamlaştı. Rus yardımı da başladı. İkinci İnönü başarısından  20 gün sonra,  24 Nisan 1921´de  Moskova´dan  dönen Dışişleri  Bakanı Yusuf Kemal Tengirşek, 4 milyon Rus rublesini de  beraberinde getiriyordu.      5- Anadolu hareketinin  savaşta başarısız olmasını bekleyen, Ankara´ya geçip  Meclis´teki İttihatçı  milletvekillerinin  gücüyle Anadolu hareketinin  başına geçmeyi  düşleyen  Enver Paşa´nın ümitleri  tam olmasa da büyük ölçüde  söndü.      6-Mustafa Kemal,  İkinci İnönü Savaşı´nı  en iyi biçimde değerlendirdi.  Özellikle  Meclis içinde  ? Müdafaa-i Hukuk Grubu?nu kurarak, güçlendi. ( Alev Coşkun, Asker İnönü,  Kırmız Kedi Yayınevi, Kasım 2018)      - Garp Cephesi kumandanı İsmet ( İnönü) Bey,  muharebeden  sonra  Yunanlıları  nasıl yenebildiğimizi soran  Harrington´un  yanındaki albaya şöyle cevap verir: ? Bütün  nüfusumuzun verebileceği kadar askeri silah altına  alamıyoruz.  Çünkü silahımız yok, silahlandıracak gücümüz yok, nakil vasıtamız yok. Fakat Birinci Cihan Harbi´ne göre  ortada farklı bir  şey var. Bizim muharebe  ettiğimiz bu ordular,  yani Yunan orduları, Birinci Cihan  Harbi´ne girmemişler. Muharebeyi bilmiyorlar. Onun için  mukavemettir,  taarruzdur, ilerlemedir,  güç zaman, kolay zaman  ölçüsü ile  değerlendiremiyorlar. Bundan kaybettiler.?  İngiliz albayı fikrine  katıldı,  ? Benim de koyduğum teşhis doğru? dedi. ( İsmet İnönü, Hatıralar,  Yayıma Hazırlayan: Sabahattin Selek, Bilgi Yayınevi, Üçüncü Basım, Ekim 2009)      - Atatürk, İnönü´nün  komutanlık niteliklerini şöyle anlatmıştı: ? Savaşta  bir tümen bir köprüyü geçecektir. Ben hemen emir verir, köprüyü geçirtirim. Fevzi Paşa önce bir tabur asker geçirtir köprüden. Yıkılmazsa  tümeni yürütür. İsmet Paşa´ya gelince  önce köprünün sağlamlık derecesini ölçmeye,  ne kadar yüke dayanabileceğini bulmaya çalışır, sonra  tümenin ağırlığını hesaplar.  Güven duyarsa tümeni köprüden geçirtir. Ben zamandan kazanır, kazandığım zamandan yararlanmaya çalışırım. Şansım bana gülmezse,  işim zordur. Fevzi Paşa, bir yandan  zamandan kazanmak ister, bir yandan da az yitik vermenin yollarını arar. İsmet Paşa ise  hesap adamıdır. Bir tek eri bile  ileri sürerken  ölçüyü elden bırakmaz. Ama geç de olsa sonunda  kazanmasını bilir.  ( Alptekin  Müderrisoğlu, Sakarya Meydan Muharebesi Günlüğü, Kastaş Yayınları, 2004)                                                                                                                                                                                    25.3.2019