ÇANAKKALE KARA SAVAŞLARINDA ATATÜRK (24.2.1915 ? 10.12.1915)
Çanakkale Savaşı iki ayrı mekânda gerçekleşmiştir; birincisi Çanakkale Boğazı´nda deniz muharebesidir, ikincisi ise Gelibolu Yarımadası´nda kara muharebeleridir. Her iki mekânda yapılan muharebelerin bütününe Çanakkale Savaşı adı verilir.( Erol Mütercimler, Gelibolu 1915, Alfa Yayınları,5.Basım.Mart 2015)
-2 Şubat 1915 tarihinde Tekirdağ´da 19. Piyade Tümen Komutanlığı görevine başlayan Yarbay Mustafa Kemal, 24 Şubat 1915´te Maydos( Eceabat)´ta ? Maydos Bölge Komutanlığı?yla görevlendirilmiş ve sorumluluk bölgesi olarak Ece Limanı, Seddülbahir ve Morto Limanı arasındaki bölge verilmiştir. ?Çanakkale Tekirdağ´dan başlar? sözünü hemşerilerimize anımsatmak, unutturmamak için bir şeyler yapma dileğimizi yineleyerek Çanakkale Kara Savaşlarında Atatürk´ün rolünü özetlemek istiyoruz.
-Mustafa Kemal Çanakkale´de 25 Nisan 1915 günü Arıburnu´ na çıkarma yapan düşmana karşı ani olarak aldığı kararlarla yaptığı taarruzlarla askeri dehasını ispatlamıştır. 25 Nisan sabahı Kabatepe civarında önemli bir kuvvet çıkaran düşmana karşı ilk olarak beklemeksizin Bigalı Köyündeki 1.Piyade Alayı ile topçu bataryasını harekete geçiren Mustafa Kemal, bilahare meşhur 57. Alayı bizzat kıyıya çıkararak 261 rakımlı tepeye yerleşmeye çalışan düşmana taarruz ettirmiştir. Arkadan 27 ve 77. Alaylarla 72inci Alayı taarruz ettiren Mustafa Kemal burada tesadüf muharebesinin de en güzel misalini vermiştir. Böyle durumlarda bütün kuvvetlerin toplanmasını beklemeden, eldeki kuvvetleri kademeli olarak taarruzda kullanmaya tesadüf muharebeleri denmektedir. ( Kurtuluştan Kurtuluşa Atatürk, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler ? Yrd. Doç.Dr. Suat Akgül, Yılmaz Kitabevi, Ankara,2010)
-Her yıl 25 Nisan gününde Gelibolu Yarımadası´nda uluslararası törenler düzenlenir. Törenin resmi adı Çanakkale Kara Savaşları´nın Yıldönümü´dür. Ancak savaşın mağlupları bu günü ?Anzak( Avustralya ve Yeni Zelanda) Günü? olarak anmaktadır.
- Özellikle 7-8 Ağustos 1915 tarihinde yaşanan Anafartalar Savaşı´nda Yarbay Mustafa Kemal´in askerlerine ; ?Size taarruzu değil ölmeyi emrediyorum? demesi, savaşın seyrini doğrudan etkiledi. Kısa zamanda emrindeki kuvvetler artan Mustafa Kemal, Arıburnu ve Ağıldere Cepheleri Kumanlığı´na yani
? Anafartalar Grup Komutanlığı? na tayin edildi. Kendisine Albay rütbesi verildi. Çanakkale cephesi´nin en can alıcı mücadelelerinden birinin yaşandığı ve her türlü olumsuzluğa rağmen, askerimizin zaferi çok arzuladığı 10 Ağustos 1915´te gerçekleşen hücumu Mustafa Kemal şöyle anlatıyor: ?Bu muharebede askerlerden okuma bilenler Kur´ân-ı Kerim´i göğüslerine basarak, bilmeyenler kelime-i şahadet getirerek hücuma kalkıyordu. Hemen hepsi de iki üç dakika sonra öleceklerini bildiği halde nasıl titremeden, irkilmeden ileri atılıyorlardı. Emin olmalısınız ki, Çanakkale Muhaberesi´ni kazandıran bu yüksek ruhtur.? diye ekler.
- Conkbayırı´nın yamaçlarında binlerce vatan evladı şehit verilerek yazılan ? 10 Ağustos Zaferi?, Çanakkale Kara Savaşları´nda bir dönüm noktası oldu. Bu muharebede Atatürk´ün kalbini hedef alan bir şarapnel parçasının, göğüs cebindeki saati parçalayarak geri dönmesi sonucu mutlak bir ölümden kurtulmuştur.
-Gelibolu Yarımadası´ndaki kara savaşları sekiz buçuk ay ağırlıklı olarak siper savaşları şeklinde devam etti. Anafartalar´ da olduğu gibi düşmanın genel saldırıları büyük kayıplara rağmen başarıyla püskürtüldü. Mustafa Kemal, son bir saldırı ile düşmanı denize dökülmesi önerisinin reddedilmesinden sonra 10 Aralık 1915´te görevinden istifa etti.
-Çanakkale´deki 5. Ordu Komutanı olan Limon Von Sanders, Albay Mustafa Kemal´in istifasını kabul etmedi ve istifayı hava değişimi iznine çevirdi. Gelibolu´daki mücadelede, müttefiklerin 19-20 Aralık 1915´te Arıburnu ve Anafartalar bölgesinden, 8-9 Ocak 1916´da da Seddülbahir´den geri çekilmesi üzerine sona erdi. Böylece İstanbul´un işgale uğrama tehlikesi ( şimdilik) ortadan kalkmış oldu.
Sözün özü; Çanakkale Destanı Kurtuluş Savaşı´nın önsözü olarak, Çanakkale´de daracık bir vatan toprağında kanla yazılmıştır. Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, şehitlerimizi rahmetle ve minnetle anıyoruz.(İsmail Dükel, Çanakkale´nin Unutulmaz Kahramanları, Atatürk´ten 57. Alaya, Halk Kitabevi, 2017)
18.4.2018/27
