RECAİ GÜLGEZEN
18-MART 1915 ÇANAKKALE ZAFERİ ve NUSRET MAYIN GEMİSİ
?Çanakkale Geçilmez? diyerek düşmana geçit vermeyen bir milletin haklı gururuyla 104. yıldönümünü kutladığımız Çanakkale Zaferi kutlu olsun. 18 Mart 1915 günü yaşanan Boğaz Savaşında sadece bir güne sığan bu destansı mücadele sonunda, bir milletin makûs tarihi değişmiştir. ?Çanakkale Zaferi Kültür Parkı? gezisi sırasında, iskelede demirli Nusret Mayın Gemisinde gösterime sunulan sinevizyonda, 18 Mart 1915´te bir günde yaşanan hadiseleri, anbean anlatan, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının hazırladığı metinden aldığımız notları bu vesileyle sizlerle paylaşmak isterim.
8 Mart Gecesi görevli mayın grup komutanı Yüzbaşı Hakkı Bey, Binbaşı Azmi Bey´e harita üzerinde izahatta bulunarak, elindeki son mayınlardan 26 tanesini Nusret mayın gemisiyle düşman gemilerinin Rumeli tabyalarını ateş altına almaya çalıştığı Erenköy koyuna döşemesini emreder. Yüzbaşı Hakkı Bey´in komutasındaki gemi, 5.00´te mağaradan hareketle ağır yol ilerleyerek saat 7.00´de Erenköy koyuna ulaşır.
Alman Bahriye Mühendisi Reader´ ın eşliğinde sahile paralel olarak 26 mayın, 100 metre arayla, 4,5 metre derinliğe döşenir. Mayınları başarıyla döken Nusret dönüş manevrasıyla mağaraya geri döner. Müttefikler güç savunma hatlarına yönelmek amacıyla, mayın manyalarının temizlenmesi için keşiflere başlarlar. 10-11 Mart gece yarısı 2 muharebe gemisi, 1 hafif kruvozörle, 4 modülün eşlik ettiği 8 mayın tarama teknesi boğaza gönderilir.
O gece önemli bir sonuç olarak, 3 mayın imha edilirken, Lnek Siro adlı balıkçı teknesi de mayınlardan birine çarparak batar. 13 Mart gece yarısı, Yüzbaşı Brof komutasındaki Fransız Filosu mayın taraması için boğaza girer. Ancak Türk topçusunun ateşi altında yalnızca bir mayın imha eder. Son olarak İngilizlere ait hafif kruvozör Amitist, 13-14 Mart gecesi mayınları temizlemek için 6 adet mayın tarama gemisiyle birlikte boğaza girer. Ancak gemilere 2 mayın isabet eder. Son olarak, 17-18 Mart Charlemagne, Canopus´unda aralarında bulunduğu 7 mayın arama, tarama gemisi Anadolu kıyısında mayın araması yapar, ancak herhangi bir mayına rastlamaz.
18 Mart 1915´te son hava keşif raporlarının da alınmasıyla, saat 10.30´da 16 savaş gemisi üç hat halinde boğaza girmeye başlar. A hattı: 1. Tugay İngiliz gemileri, İrresistible, Lord Nelson, Queen Elizabeth, Agamemnoni; B Hattı: 3. Tugay Fransız ve İngiliz gemileri, Hms Ocean, Swıftsure, İrresistable, Albion, Majectic gemilerinden oluşmaktaydı. Quenn Elizabeth, Agamemnon, Hms Ocean, Hms İnfleible´den oluşan 1.Tugayın saat 10.30´da boğazdan içeri girmesinden sonra planlanan noktaya gelirler. Quenn Elizabeth- Anadolu Hamidiye tabyası, Lord Nelson- Namazgâh tabyası, Inflexible- Rumeli Hamidiye tabyası, Agamemnon- Rumeli Mecidiye tabyasını bombardıman eder.
Ağ savaş hattı olarak adlandırılan bu plan 11.30´da uygulanır ve merkez tabyaları ateşe başlar. Saat 12.00 sularında, Çimenlik Rumeli Hamidiye ve Anadolu Hamidiyesi ateş alır. Saat 12.30´dan sonra B hattı gemilerinden Canopus, Charlemagne, Bouvet ve Souffren, A hattı gemilerinin önüne geçmeye başlar. Yavaş yavaş yaklaşan gemiler, Türk bataryalarından düşen mermi ateşi altında B hattına varırlar. Şiddetli yapılan karşılıklı çatışmalar da aradaki batarya sustuysa da merkez bataryalar ateşe devam ettiler.
9000 yarda, içeri sokulduklarından dolayı, gemilerin üzerine şiddetli ateş yağıyordu. 3. tümene ait olan 2 İngiliz Gemisi, Triumph ve Prince George, A hattının üç omuzluklarında yer alan Prince George- Rumeli, Mesudiye ve Yıldız tabyalarını Swıftsure- Dardanos, Mesudiye, Rumeli merkez bataryalarını çok yoğun bir ateş altına almıştı. Topçular şehit oldu, bataryalar devre dışı kaldı, ama bu arada Mesudiye Tabyası bu bölüğü hasara uğratmayı başarmıştı. İkinci tümen, üçüncü tümenin yerini almak için tam hazırlanıp A hattına geçmek üzereyken, Fransız gemisi Bouvet 2 de 13.47´de bir patlama oldu ve Anadolu Hamidiye tabyası ateş altındayken çok kısa bir sürede suların altına gömüldü.
Quenn Elizabeth ve Agamemnon dışındaki bütün gemiler ateşi kestiler. Kurtarma faaliyetinde ancak 20 kişi kurtarılabildi. Bu arada 12.30 sularında isabet alan Gaulois ağır yaralarla boğazı terk etmeye başladı. İkinci tümen İngiliz gemileri, birinci tümenin yerini aldı ve saat 14.30´da ateşe başlayarak 10.000 yardaya kadar yaklaştılar. Yoğun bombardıman altında kalan Rumeli Hamidiyesi, daha sonra Namazgâh tabyaları saat 15´te savaş dışı kaldı. 15.32´de Anadolu Hamidiyesi tabyası ateşi altındayken Irresistable´nin yanında korkunç bir patlama duyuldu. Irresistable tabyalardan uzaklaşmak isterken mayına çarptı ve yoğun çabayla Bozcaada´ya ulaştı.
Bölgenin mayınlı olduğunu anlayan Amiral De Robeck ikinci tümene geri çekilmesi için emir verdi. Ancak 16.05 te geri çekilirken Ocean ?da mayına çarparak battı. Günün sonunda Ocean, Bouvet ve Irresistable batmış Gaulois, Infeixleble, Souffren savaş dışı kalmış ve kalan tüm gemiler geri çekilmişti. Nusret´in döşediği mayınlar 18 Mart 1915´te Çanakkale Harekâtının tüm gidişatını değiştirdi. Bu savaş Nusret´e dünyanın en büyük mayın gemisi unvanını kazandırmıştı.
İngiliz Generali O Render´ın ?Çanakkale Gelibolu Askeri Harekâtı? adlı eserinin birinci cildinde, ?Pek güzel başlayan o gün, bu olağanüstü mayın gemisinin, bu olağanüstü ve ortalığı kırıp, karıştıran başarısı yüzünden, tam bir başarısızlıkla sona erdi. Bu 20 mayının sebebi tarihi üzerindeki etkisi ölçülemez ?demiştir.
Trablusgarp, Balkan Harbi ve I. Cihan Harbi derken, Çanakkale Harbi bize kurtuluş savaşı mücadelesinin yolunu açmıştır.
Bu vesile ile, bizlere bir mukaddes vatan bırakan, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm şehitlerimizi, kahramanlarımızı, şükranla ve rahmetle anıyoruz, ruhları şad olsun.
Recai Gülgezen´ in bu resmi, Namık Kemal Kültür Evinde,
Liseli öğrencilere yaptığı bir sohbet esnasında çekilmiştir.
