Az önce Atatürk´ün bir sözü gözüme çarptı. Sonra da bu sözün birçok yerdeki yazımlarına baktım. Her yerde farkı noktalama işaretleri kullanılmış. Noktalama işaretlerinde bir birlik sağlanamadığı gibi ?cumhuriyet? kelimesinin yazımında da birlik yok. Profesör, öğretim görevlisi, eğitimci, öğrenci, sade vatandaş fark etmez herkes kafasına göre yazmış; noktalama işaretlerini kafasına göre koymuş. ?Neden böyle?? diye sorsanız elbette herkesin kendini haklı çıkaracak bir cevabı vardır. Diğer ülkelerde bu durum nasıl bilmiyorum ama bizim ülkemizde bu durum içler acısı.
Gelelim bu yazıyı yazmama sebep olan ifadeye... Bu söz, Mustafa Kemal Atatürk´ün 29 Ekim´den bir gün önce yaptığı toplantıda oradaki insanlara söylediği ?Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.? sözüdür.
Paylaşımlarda karşıma çıkanlar:
?Efendiler? seslenmedir, o yüzden ünlem işareti konmalı diye düşünenlerin bir kısmı,
?Efendiler! Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.? şeklinde yazmış. Diğer bir kısmı cumhuriyet ifadesi ?Türkiye Cumhuriyeti? yerine kullanılmıştır, o yüzden büyük yazılamalıdır diye düşünmüş,
?Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.? şeklinde yazmış. Bir kısmı da cumhuriyet büyük harfle başlarsa,
? Efendiler! Yarın Cumhuriyet´i ilan edeceğiz.? şeklinde yazılır ve özel isimlerden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır demeye getirmiş.
Birçok kişi ?efendiler? seslenme olsa da ünlem işareti gerekmez, virgül yeterli diye düşünerek,
?Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.? şeklinde yazmış.
?Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz!?seslenme var cümle sonuna ünlem işareti konmalı diyenler de var.
Cumhuriyet kelimesinin yazımında da birlik yok.
Kimisi,
?Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.?
Kimisi,
?Efendiler, yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.?
Kimisi de
? Efendiler, yarın Cumhuriyet´i ilan edeceğiz.? şeklinde yazmış.
TDK´ de virgül maddesinde şöyle bir örnek var:
11. Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur: Efendiler, bilirsiniz ki hayat demek, mücadele, müsademe demektir. (Atatürk)
Bu örneğe göre bu ifade şu şekilde yazılmalıdır diye düşünüyorum:
?Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.?
TDK kurallarına göre bu şekilde yazılıp noktalamaların da bu şekilde konulmasının doğru olduğunu düşünüyorum.
Bir kısmı tüm kelimeleri büyük harfle başlatıp,
?Efendiler, Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz.? şeklinde yazmış.
Bir kısmı da tüm kelimeleri büyük harflerle yazmış:
?EFENDİLER YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ.?
?EFENDİLER, YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ.?
?EFENDİLER, YARIN CUMHURİYET´İ İLAN EDECEĞİZ.?
?EFENDİLER! YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ.?
?EFENDİLER! YARIN CUMHURİYET´İ İLAN EDECEĞİZ.?
Konu ile ilgili TDK´de şu bilgiler var.
(Virgül maddesi) Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur:
Efendiler, bilirsiniz ki hayat demek, mücadele, müsademe demektir. (Atatürk)
Sayın Başkan,
Sevgili Kardeşim,
Değerli Arkadaşım,
(Ünlem maddesi) Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:
Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz´dir, ileri! (Atatürk)
Ey Türk gençliği! Birinci vazifen; Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. (Atatürk)
Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle! (Yahya Kemal Beyatlı)
Dur, yolcu!
Ben eminim ki bu ifadenin yazımı konusunda TDK kadrosu dahil bir çok akademisyen ve eğitimci farklı farklı düşünüyor. Bu belirsizlik niye? Bu millete, bunca eğitimciye, eğitim gören bunca gence yazık değil mi? Bu noktalama konusu çok acil bir çözüme kavuşturulmalı.