Görüldüğü gibi cumhuriyet kelimesinin yazımında da birlik yok.
EFENDİLER, YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ!
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ile ilgili yazıları incelerken Atatürk'ün bir sözü ilişti gözüme . Sonra da bu sözün yazım ve noktalamasını araştırdım. Her yerde farkı noktalama işaretleri kullanılmış. Noktalama işaretlerinde bir birlik sağlanamadığı gibi cümle içinde geçen "cumhuriyet" kelimesinin yazımında da birlik yok. Cumhuriyet kelimesini kimisi büyük yazıyor, kimisi küçük. Profesör, öğretim görevlisi, eğitimci, öğrenci, sade vatandaş fark etmez noktalama işaretlerini herkes kafasına göre koymuş. "Neden böyle?" diye sorsanız elbette herkesin kendini haklı çıkaracak nedenleri vardır. Başka ülkelerde bu durum nasıl bilmiyorum ama bizim ülkemizde bu yazım ve noktalama işi içler acısı. Ne yazık ki TDK bu konuda yetersiz kalıyor.
Gelelim bu yazıyı yazmama sebep olan ifadeye. Bu söz, Mustafa Kemal Atatürk´ün 29 Ekim´den bir gün önce yaptığı toplantıda söylediği "Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz!" sözüdür.
Paylaşımlarda karşıma çıkanlar:
"Efendiler" seslenmedir, o yüzden ünlem işareti konmalı diye düşünenlerin bir kısmı,
"Efendiler! Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." şeklinde yazmış. Diğer bir kısmı cumhuriyet ifadesi "Türkiye Cumhuriyeti" yerine kullanılmıştır, o yüzden büyük yazılmalıdır diye düşünmüş,
"Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz." şeklinde yazmış. Bir kısmı da cumhuriyet özel isim gibi yazılırsa,
" Efendiler! Yarın Cumhuriyet´i ilan edeceğiz." şeklinde yazılmalı ve cumhuriyet kelimesine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmalı demeye getirmiş.
Birçok kişi "efendiler" seslenme olsa da ünlem işareti gerekmez, virgül yeterli diye düşünerek,
"Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." şeklinde yazmış.
"Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz!"seslenme ve sevinç var o yüzden cümle sonuna ünlem işareti konmalı diyenler de var.
Görüldüğü gibi cumhuriyet kelimesinin yazımında da birlik yok.
Kimisi,
"Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz."
Kimisi,
"Efendiler, yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz."
Kimisi de
" Efendiler, yarın Cumhuriyet´i ilan edeceğiz." şeklinde yazmış.
Bir kısmı tüm kelimeleri büyük harfle başlatıp
"Efendiler, Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz." şeklinde yazmış.
Kimileri de tüm kelimeleri büyük harflerle yazmış:
"EFENDİLER YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ."
"EFENDİLER, YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ."
"EFENDİLER, YARIN CUMHURİYET´İ İLAN EDECEĞİZ."
"EFENDİLER! YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ."
"EFENDİLER! YARIN CUMHURİYET´İ İLAN EDECEĞİZ."
Merak eden arkadaşlar internete bu cümleyi yazsınlar bakalım karşılarına ne çıkacak? Bir cümlenin yazımında ve noktalamasında bu kadar farklılık normal mi sizce?
TDK bu konuda ne demiş bir de ona bakalım:
( Virgül Maddesi) Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur:
Efendiler, bilirsiniz ki hayat demek, mücadele, müsademe demektir. (Atatürk)
(Ünlem maddesi) Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:
Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz´dir, ileri! (Atatürk)
Ey Türk gençliği! Birinci vazifen; Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. (Atatürk)
Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle! (Yahya Kemal Beyatlı)
Dur, yolcu!
Ben eminim ki bu ifadenin yazımı ve noktalaması konusunda TDK kadrosu dahil ülke genelinde akademisyenler , eğitimciler, yazarlar, editörler ve basın da dahil olmak üzere herkes ayrı telden çalıyor . Bu belirsizlik niye? Bunu bir düzene sokmak bu kadar mı zor? Bu millete, bunca eğitimciye, eğitim gören bunca gence yazık değil mi? TDK noktalama ve yazım konusunda tez zamanda radikal çözümler üreterek ülke genelinde birlik sağlamalı. Saygılarımla Elmas Balım