Çözümü zor veya belirsiz problemlere İngilizce ?wicked problem? denir.
Böyle problemler hakkında yeterli bilgi yoktur, var olan bilgi çelişkilidir, şartları sık sık değişir, kolayca tanınamaz, sonunun nereye varacağı kestirilemez (Wikipedia).
Şimdiye kadar genellikle yoksulluk, çevre gibi sorunlar bu gruba girerdi.
Bugün tam bu tanıma uyan bir ?Covid-19? problemimiz var.
ZOR PROBLEMLER NASIL ÇÖZÜLÜR?
Zor problemler alışılmış analiz yöntemleriyle tanımlanıp, adım adım giderek çözülemez.
Yeni yaklaşımlar gerekir.
Tam çözümü olmayan bu problemleri en azından kontrol altına almak bir hedef olabilir.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Biyomedikal İnovasyon Merkezi´nden Dr. Kate Isaacs ?wicked? problemlerle ilgili, özellikle liderlere yönelik, aşağıdaki altı yöntemi öneriyor. (https://www.forbes.com/sites/brookmanville/2016/05/15/six-leadership-practices-for-wicked-problem-solving/#3e8a43e5506b)
1- Bütün sistemi masaya çağırın. Problemin çözümüne katkısı olabilecek herkes bir araya gelmeli.
2- İlk iş probleme çözüm bulmak değil, bir güven ortamı yaratmak ve sürdürmek olmalı. Bu durumda yüksek egolu ?çözüm kahramanları? değil, şeffaf gündemle herkesin işbirliğini yönetecek liderler gerekli.
3- Bir sonraki iş, çözüme adım adım giden kısa vadeli başarılara odaklanmak olmalı
4- Gelen bilgiler ışığında, duruma uyum sağlayan bir süreç kurulmalı.
5- Liderler, gerektiğinde öne çıkıp inisiyatif almalı, gerektiğinde de diğerlerinin öne çıkmasına olanak tanımalı.
6- Olumlu işler yapılırken, diğer taraftan bu işleri bozacak ortamların çıkmamasına dikkat edilmeli.
Dr. Isaacs, Forbes dergisine verdiği bu mülakatta, sık sık Dr. Fauci´nin çalışmalarından örnekler veriyor.
80 yaşında olan Dr. Fauci, 1984 ten beri ABD´nin Ulusal Allerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü başkanı, AIDS ve ebola salgınlarını başarı ile yürütmüş bir doktor.
ABD televizyon kanallarını açarsanız, hala Dr. Fauci´yi Başkan Trump´ın yanında gazetecilere bilgi verirken görebilirsiniz.
Dr. Isaacs´ın önerileri çerçevesinde değerlendirirsek, Türkiye´de hazırlanmış olan Pandemik İnfluenza Ulusal Hazırlık Planı, Bilim Kurulunun toplanması doğru adımlardır.
Ama, ulusal planın tam salgın çıkana kadar çok dikkate alınmadığı, bilim kurulunun daha kapsamlı olması gerektiği, çalışmaların saydam olmadığı gibi eleştiriler var.
Bilim kurulunda meslek kuruluşlarının, sendikaların da temsilcileri olmalı.
Kriz masasının kapsamı konusunda ilginç bir örneği Odatv yazarlarından Rafael Sadi veriyor.
Sadi, İsrail´de kurulan kriz masasında, İsrail İstihbarat Teşkilatı MOSSAD´ın çok etkili olduğunu yazıyor ve MOSSAD başkanı Yossi Kohen´in sözlerini aktarıyor:
(https://odatv4.com/gazeteci-mossad-baskaninin-yolunu-kesti-gozaltina-alinmadi-03042009.html)
Kohen ?Öncelikle bu sadece MOSSAD değil. Sistemin tamamı burada. Milli organizasyonların hepsi işin içinde. Korkunç bir organizasyon mevcut burada. Bizim yaptığımız Sağlık Bakanlığını kucaklayarak kendilerine demek (istiyoruz ) ki, biz operasyon konusunda Dünya şampiyonuyuz. Biz karmaşık operasyonları yönetmesini biliyoruz. Bu benim uzun yıllardır yaptığım bir iştir.? diyor.
YENİ FİKİRLER
Pandemi ile savaşta, ileri teknoloji gerektiren aşı ve ilaç çalışmaları yanında, bir solunum cihazının havasını birkaç hastaya dağıtan valf gibi basit buluşlar ve yeni fikirler de çok önemli.
Bu amaçla Türkiye´de https://coronathonturkiye.com diye bir site kurulmuş.
Covid-19 salgının yarattığı sorunlara sosyal ve lojistik anlamda yenilikçi çözümler üreten fikirleri bekliyorlar.
Çalışmaları kategorilere ayırmışlar:
Sosyal Çözümler: Psikolojik destek, mental sağlık, evde vakit geçirme & sosyal izolasyona bağlı sorunlar, sosyal medya ve benzeri platformlarda dezenformasyon (bilgi kirliliği) , fiziksel aktivitenin sınırlanması, çevreye duyarlılık .
Lojistik Çözümler: Gıda, sağlık ekipmanlarına erişim, yardımlaşmayı arttıran gönüllülük bazlı oluşumlar.
Diğer Çözümler: İşsizlik veya nakit akışı problemleri, eğitimin devamlılığı ile ilgili problemler.
Siteye girip, jürinin seçtiği 60 projeyi inceleyebilirsiniz.
Diğer ülkelerde uygulandığını gördüğümüz, uzaktan ateş ölçme, pozitif vakaların yer bildirimi, market yoğunluğu gözlemi ve yönlendirme gibi bir çok fikir ortaya atılmış.
Köşedaşım Hasan Erge de bu konuya ilgi duyuyor ve güzel önerilerde bulunuyor.
Bu arada Malkara Belediyesini ?evlerde maske üretimi? projesi için tebrik etmek isterim.
Kompleks, zor problemlerin grup çalışmasıyla çözümü üzerine hoş bir TED konuşması önermek istiyorum:
(https://www.ted.com/talks/tom_wujec_got_a_wicked_problem_first_tell_me_how_you_make_toast?language=en#t-919 )
?Bilmediğiniz bir şey başınızı pek belaya sokmaz ama, emin olduğunuz yanlış bir bilgi sokar.?
Josh Billings