Bu yazıda Cumhuriyet Halk Partisi'nde parti içi demokrasi ve yönetişim açısından, "sanal ilçe" ve "sanal köy" kavramlarından bahsedeceğim.
YÖNETİŞİM
Yönetişim, saydamlık, hesap verebilirlik, katılım, çalışma uyumu ve etkinlik gibi kriterlere dayanan, çok aktörlü bir yönetim anlayışı olarak tanımlanıyor.
İlçe başkanlığından genel başkanlığa kadar, partinin yönetim şekli için "yönetişim" ifadesini kullanabilir miyiz?
Sanmıyorum.
Köhne tüzük maddelerine dayanarak yapılan seçimlerde, herhangi bir şekilde bir koltuk kapanlar ne "yönetişim" dinliyor, ne "katılım" ne de "demokrasi".
Partide yapılan yenilik çağrıları dikkate alınmıyor.
Bu duruma dayanamayanlar çekip gidiyor veya uzaklaştırılıyor.
Kalanlar olduğu yerde debelenip duruyor.
Bu tıkanıklığı nasıl aşabiliriz?
DAĞITILMIŞ LİDERLİK
Yemek yapanlar, yemeğin tuzu fazla kaçmışsa biraz patates ilave ederler, yani istenmeyen durumu, bir tür seyreltme işlemiyle düzeltmeye çalışırlar.
Siyasette de, yeteneksiz veya kendi çıkarını öne alan kişilerce tutulmuş mevkileri, daha iyilerin gelebileceği umuduyla, çoğaltmak bir çözüm olabilir.
Örneğin nüfusu 200 bin olan bir ilçede bir tek ilçe başkanlığı olacağına bir kaç ilçe başkanlığı olsa, kötülerin sayısı nisbeten azalabilir, iyiler için yeni alanlar açılmış olur.
Bu ilk defa okunduğunda uçuk bir fikir gibi gelebilir, ama konu, "dağıtılmış liderlik" ve "itibari ilçe" gibi kavramlar şeklinde, iş dünyasında ve siyasette biliniyor.
Dağıtılmış liderlik teorisi, bir organizasyonda liderlik yapacak kapasitede bir çok kişi olduğunu kabul eder (1).
Dağıtılmış liderlik kavramı, liderliği bir kişinin düşündüğü, yaptığı bir şey olarak değil, kurumsal bir olgu olarak görür.
Kararlar bir kişinin direktifleriyle değil elemanların, üyelerin etkileşimiyle alınır.
Bir organizasyonda aynı anda, birbirini tamamlayıcı roller üstlenen birkaç lider bulunabilir.
SANAL İLÇE
Dağıtılmış liderlik bir siyasi partinin ilçe örgütünde nasıl uygulanabilir?
Fransız "Parti Socialiste" in yaklaşımına bakalım (2).
Parti Socialiste hem coğrafi alanlara göre, hem de bazı temalar üzerine örgütleniyor.
İlçe, mahalle örgütleri gibi, üniversite örgütü, "kapı-kapı" örgütü olabiliyor.
Bu örgütler farklı yaklaşımları bir araya getirerek, toplamda daha başarılı sonuçlar elde ediyor.
Örneğin büyük bir ilçede, tek bir ilçe yönetimi belli bir performans gösterebilir.
Fakat, il yönetimine karşı eşit sorumlulukta, ilçe seviyesinde, kadın, gençlik, 65 yaş üstü kolları gibi birkaç yönetim biriminin ortalaması daha başarılı olabilir.
Ülkemizde 2002 yılında yayınlanmış bir kitapçıkta bu düşünceye yaklaşan bir örgüt modeli ve tüzük önerisi yapılıyor (3).
Bu tüzüğün "İlçe Birimi" başlıklı 17. Maddesi şöyle diyor:
"...Seçmen sayısı 200 bini geçen ilçelerde üye sayısı 400'ü aşmışsa ikinci ilçe kurulur. Fabrikalarda, organize sanayi bölgelerinde, üniversite kampüslerinde çalışan ya da okuyan kişi sayısı, 10 binin üstünde ise o kurumda bulunan seçmenlerle partinin iletişimi, o birim adına kurulacak itibari ilçeyle sağlanır."
"İtibari ilçe" veya "sanal ilçe" fikri araştırmaya değer bir öneri.
SANAL KÖY
Sanal ilçe olur da sanal köy neden olmasın?
Parti içi demokrasi ilçe delege seçimlerinden başlar.
Delege seçimlerinde nasıl sorunlar olduğu hep anlatıldı.
Büyük mahallelerde üyeler, kurulan sandıklarda oy kullanarak delegeleri seçiyor.
Üye sayısının az olduğu köylerde ise, partililer bir araya gelip aralarından birini delege olarak belirliyor.
Yani delege seçimi köylerde yüz yüze yapılıyor, o nedenle, sadece oy pusulasının rengine bakıp yapılan bir oylamaya göre, köy seçimleri daha demokratik.
Büyük mahallelerde üyeleri, dijital ortamda 10-15 kişilik gruplar halinde bir araya getirip, "sanal köyler" oluşturabiliriz.
Elimizde üye listeleri var.
Örneğin, listedeki birinci ve 13'ün katları olan sıralardaki üyelere aşağıdaki gibi bir mesaj gönderip kendi aralarında, köylerde olduğu gibi, yüz yüze görüşerek, bir delege belirlemelerini isteyebiliriz.
Sandıkta bu şekilde belirlenmiş aday listeleri oylanır, her şey tüzüğe uygun olur.
"SANAL KÖY" ÜYELERİNE MEKTUP ÖRNEĞİ
Merhaba Ayşe hanım,
2021 Kongre süreci yaklaşıyor. Salgın veya başka bir nedenle ertelenmezse, 6-7 ay sonra ilçe kongresi delege seçimleri yapılacak.
Bu yıl delegeleri, gerçek görev tanımına uyan, üyeleri tam temsil edecek, demokratik bir yöntemle belirlemek istiyoruz.
Size, CHP üye listesinde isminizin hemen altında kayıtlı olan 12 üyenin adını ve telefon numarasını gönderiyoruz.
Sizden, bu 12 kişi ile mümkünse toplanıp yüzyüze görüşmenizi, siz dahil, aranızdan birini, 13 kişiyi temsil etmek üzere, kongre delege adayı olarak belirlemenizi rica ediyoruz.
Seçilen arkadaşın adını, en az altı kişinin imzaladığı bir kağıda yazıp, ___/___/2021 tarihine kadar, bize WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
Bu arkadaşınızın adı mahallenizden delege aday listesine yazılacak, seçildikten sonra gerçek anlamda "üyevekili" olarak sizi kongrede temsil edecek.
Aklını vicdanını kullanarak, gerekirse size danışarak, kongrede özgürce oy kullanacak.
Değerli bir CHP üyesi olarak sorumluluğunuzun bilincinde olduğunuza ve bu görevi severek, samimiyetle başaracağınıza inanıyoruz..
Sorularınız ve sonuç bildirmek için: Falan Filan Telefon: 0 xxx xxx xxxx
Teşekkür ederiz
(imza)
Ek: Üye listesinden 12 kişinin isimleri ve telefon numaraları
SONUÇ
"Sanal köy" yöntemi, daha önce bahsettiğim kura ile delege belirleme gibi, partiyi belli grupların ellerinden kurtaracak, katılımı yaygınlaştırıp arttıracak, demokratik bir yöntem.
Muhakkak bu yaklaşımların parti yönetimi tarafından benimsenip uygulanması daha iyi sonuç verir, ama kongre sürecinde yarışan bir ekip te stratejisini bu yöntem üzerine kurabilir.
Maalesef, görüştüğüm kişiler hep eski usul "üye kaydet, onları delege yaz" şeklinde çalışmayı savunuyorlar.
"Önce hele bir kazanalım, görevi alınca bütün bu yenilikleri yaşama geçiririz" diyerek yeni önerilere karşı türlü türlü bahaneler buluyorlar.
Bu sözleri yedi yıldan beri dinliyorum.
"Aynı şeyleri yaparak farklı sonuç beklemek deliliktir" derler.
Hiç merak etmeyin, bu dönemde de gene biri çıkacak, partide sözü geçenleri kafaya alacak, veya bu "sözü geçenler" birini bulacak, bütün demokratik yaklaşımlar engellenecek, etik olmayan usuller ve güvenilmez tiplerin yardımıyla seçim kazanılacak.
Bunu önlemek için bir grubun çıkıp "Biz demokratik ve adil bir kongre istiyoruz, size yenilikçi çözümler sunuyoruz, kalkın, partinize sahip çıkın!" diyerek açık bir manifesto ile üyeleri aydınlatması gerek.
En önemlisi, bu çalışmalara hemen başlamalı; çünkü tabanı uyandırmak ve cesaretlendirmek çok güç ve zaman isteyen bir iş, denediğim için biliyorum.
Ancak böyle bir yaklaşımla çarşaf listeyi kabul edecek bir kongre ve bütün üyelerin benimsediği bir ilçe yönetimi seçilebilir diye düşünüyorum.
(1)http://dx.doi.org/10.1108/09578230810863253
2)https://fr.wikipedia.org/wiki/Parti_socialiste_(France)
(3)İ.Tekeli,T. Erdem,Y.Gülöksüz. Dönüşen Dünyada Özlenen Türkiye İçin Yeni Bir Siyasal Oluşum. (2002). ISBN 975-93218-0-7